kreatywnie o prawie.

Ze zjawiskiem ghostwritingu można spotkać się wszędzie – od autobiografii celebrytów po przemówienia polityków, od rapu po prace dyplomowe pisane na zamówienie. Właśnie – zamówienie… Zamawiający płaci, aby móc podpisać się pod cudzym utworem, nawet jeśli jego wkład był znikomy lub żaden. Natomiast faktyczny autor godzi się zostać anonimowym „widmem” w zamian za wynagrodzenie i zobowiązanie do zachowania poufności. Układ jest prosty i niemoralny, ale czy również nielegalny? Tak, choć szczegóły takiego „układu” budzą dyskusje, kto za co odpowiada – finansowo, wizerunkowo, cywilnie lub karnie. Tworzysz lub zamierzasz tworzyć na zlecenie teksty i hasła reklamowe, nazwy produktów, infografiki, scenariusze, foldery, prelekcje itd.? Ten tekst jest dla Ciebie. Sprawdź, w jaki sposób „przypadkiem” nie zostać ghostwriterem oraz z czym wiąże się taka praca.

Kiedyś podczas szkolenia trener oświadczył nam, że właśnie wykonaliśmy jego “autorskie ćwiczenie” i w związku z tym prosi, aby go… nie rozpowszechniać. A jeśli już musimy, to koniecznie należy podać przy tym jego nazwisko. Czy jest to dobry (i legalny) sposób na ochronę swoich praw i interesów? Może lepiej opatentować swoje metody pracy, skoro są dla nas tak ważne? Czy można samodzielnie wykorzystać w ramach szkoleń lub sesji coachingowych cudze metody oparte np. na scenariuszach ćwiczeń i grach, kartach z pytaniami i symulacjach?

Ustawa 2.0 począwszy od swojego projektu wzbudzała dużo emocji w środowisku. Dziś zajmiemy się jedną z głównych zmian czyli nowym – obok rektora i senatu – obowiązkowym organem uczelni publicznej: radą uczelni. To gremium składa się co najmniej w połowie z osób spoza wspólnoty akademickiej. Mogą to być np. przedsiębiorcy, menedżerowie, działacze społeczni, trenerzy… Oswójmy nieznane i przypatrzmy się okiem prawnika, na czym będzie polegać praca tego gremium.

Piszesz pracę dyplomową? Musisz wiedzieć, że Twoja praca z pewnością będzie zweryfikowana pod względem plagiatu. Dotąd uczelnie stosowały w tym celu różne programy antyplagiatowe. Zasady sprawdzania prac dyplomowych pod kątem plagiatu zmieniły się wraz z początkiem roku akademickiego 2018/2019. Teraz wszystkie pisemne prace dyplomowe, jeszcze przed obroną, muszą zostać sprawdzone przez Jednolity System Antyplagiatowy (JSA).
Dlaczego zdecydowano się na takie rozwiązanie? Jakie konsekwencje grożą naukowcom i absolwentom z powodu wykrycia w ich pracach plagiatu? I w jaki sposób działa Jednolity System Antyplagiatowy? O tym wszystkim w dzisiejszym artykule.

Wątek przepisów prawnych o komercjalizacji wiedzy wytworzonej w uczelni pojawił się w kilku moich artykułach. Przyszła pora, aby zająć się tym tematem krok po kroku. Tak, jak to obiecałem w poprzednim tekście pt. „2018 rok – co zmieniło się w prawie dla przedsiębiorczych naukowców? Konstytucja dla nauki”.
Zasadniczą zmianą dla naukowców było wejście w życie 1.10.2018 r. właśnie Konstytucji dla nauki, nazywanej też Ustawą 2.0. Przeniesiono do niej obowiązujące wcześniej przepisy o „uwłaszczeniu naukowców”. Nie ma więc trzęsienia ziemi, chyba że z perspektywy pracowników uczelni artystycznych. Czy tylko „pracowników”? Ustawowe przepisy o komercjalizacji wiedzy nie dotyczą wszystkich wyników pracy naukowej. Czy badacz może więc samodzielnie opatentować swój wynalazek? Czy zawsze musi dzielić się z uczelnią zyskami?
Wyjaśniam to w pierwszym moim tekście w nowym 2019 roku. Zapraszam.

Zbliża się koniec roku i czas podsumowań. W dzisiejszym artykule przedstawiam więc przekrój zmian prawnych z 2018 roku, które powinien znać każdy naukowiec i przedsiębiorca, a zwłaszcza przedsiębiorczy naukowiec. Zwłaszcza, że sporo zmieniło się m. in. w zasadach podejmowania działalności gospodarczej, opłacania ZUS czy zawierania umów o dzieło. Nie mówiąc o „Konstytucji dla nauki”, która weszła w życie 1 października i przebudowała system szkolnictwa wyższego. Zanim 1 stycznia zaczną obowiązywać kolejne zmiany, przypomnijmy i uporządkujmy sobie to, co znowelizowano w 2018 roku. Gotowi?

W pierwszej części tego artykułu pt. Trener i jego prawa autorskie do materiałów szkoleniowych przybliżyłem zasady, na jakich trenerzy mogą korzystać z cudzych ćwiczeń i metod prowadzenia zajęć oraz z grafik, filmów lub tekstów. Pisałem również o tym, co zrobić, gdy zleceniodawca żąda „udostępnienia” mu skryptu albo całej prezentacji ze szkolenia.
Co jednak w sytuacji, gdy zamawiający szkolenie lub jego uczestnik chce udostępnić w Internecie nagrania lub fotografie z zajęć? Kto powinien wyrazić na to zgodę? A może jako trener masz w zwyczaju obdarowywać swoich kursantów kserokopiami różnych publikacji, niekoniecznie własnego autorstwa?
W obu przypadkach wskazana jest duża ostrożność. Na ile duża? W dzisiejszym artykule przyjrzymy się tej stronie pracy trenera.

W zjawisku autoplagiatu ogniskują się reguły etyki zawodowej i rzetelności naukowej z przepisami prawa autorskiego. Tymczasem w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych słowo „autoplagiat” nie pojawia się ani razu. Wcale nie przeszkadza to jednak temu terminowi w zawrotnej karierze począwszy od lat 90. Natomiast niejedna już kariera i praca naukowa została przerwana właśnie przez zarzut popełnienia autoplagiatu. Powinni o tym pamiętać studenci, oddając ten sam lub lekko zmodyfikowany referat na zaliczenie kilku przedmiotów, jak również pracownicy naukowi, którzy myślą o awansie i w tym celu sztucznie mnożą swój dorobek.

Święta Bożego Narodzenia coraz bliżej. Nic dziwnego, że w galeriach handlowych coraz częściej można zobaczyć stoiska z „artystycznym pakowaniem prezentów”. Będąc kilka dni temu w jednej z krakowskich galerii handlowej na widok takiego stoiska pomyślałem, że skoro „artystyczne”, to może również… autorskie? Czy sposób opakowania prezentu lub sam wzór papieru pakowego może być objęty prawem autorskim? O tym w dzisiejszym, przedświątecznym artykule. Zapraszam do lektury.

W dzisiejszym artykule chcę rozwinąć jeden z zasygnalizowanych wątków i wyjaśnić, co miałem na myśli stwierdzając, że „promotor może być uznany wyjątkowo za współautora pracy dyplomowej swojego studenta/doktoranta, o ile wniesie do niej twórczy wkład”. Pisałem o tym w artykule pt. „Komu przysługują prawa autorskie do pracy dyplomowej”. W praktyce bowiem przynależność praw autorskich do prac dyplomowych i zaliczeniowych wywołuje duże emocje oraz spory. Często pytacie o to, komu rzeczywiście przysługują prawa autorskie do pracy dyplomowej – tylko studentowi czy również promotorowi pracy dyplomowej? To z kolei przekłada się na realne skutki służbowe dla pracowników naukowych i problemy w komercjalizowaniu wiedzy… Czas najwyższy wyjaśnić temat krok po kroku. Gotowi?

W pierwszej części artykułu pt. “Tłumaczenie według przepisów prawa autorskiego” pisałem o tym, kiedy tłumaczenie stanowi osobny utwór (tzw. opracowanie) i jest objęte prawem autorskim tłumacza oraz kiedy jest konieczna zgoda autora tłumaczonego na korzystanie z translacji jego utworu.
W dzisiejszym tekście przedstawiam najważniejsze wątki, na które należy zwrócić uwagę, w każdej umowie zawieranej z tłumaczem. Niezależnie, czy mowa o przekładzie artykułu naukowego, pracy dyplomowej lub poezji. Niezależnie również od tego, czy chodzi o tłumaczenie uwierzytelnione, zwykłe, profesjonalne lub amatorskie. Ważne jest, aby uregulować w umowie m.in. stopień modyfikacji tekstu pierwotnego oraz to, komu będą przysługiwać prawa autorskie do gotowego tłumaczenia. Wszystko po to, aby tłumacz, zamawiający przekład i autor utworu tłumaczonego uniknęli wzajemnych pretensji.

Słyszeliście o pościeli patriotycznej? Może chcecie komuś sprezentować (lub zaprojektować) bluzę czy kubek z motywem polskiej flagi lub herbu województwa? Prawo wyraźnie zakazuje umieszczania symboli państwowych – i tylko państwowych – na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego. Przynajmniej co do zasady. Czy wiąże się to z prawami autorskimi? Po części tak, mimo że same symbole państwa… nie są objęte ochroną prawa autorskiego. Skomplikowane? Zdecydowanie tak. Dlatego powstał ten artykuł, z którego artyści, publicyści, naukowcy i handlowcy dowiedzą się na jakich zasadach mogą wykorzystywać symbole, od narodowych po lokalne. A więc, jaki znak Twój?

Tworzysz napisy do filmów? Wykorzystujesz tłumaczenia literatury pięknej, a może naukowej? Mam nadzieję, że uzyskałeś na to zgodę twórcy pierwotnego utworu. Jeśli nie, zdecydowanie polecam Ci ten artykuł. Dowiesz się z niego, jakich jeszcze innych błędów nie popełniać, co powinno znaleźć się w takim zezwoleniu oraz kiedy translacja utworu jest chroniona prawem autorskim.

Jesteś trenerem i przygotowujesz różne materiały na swoje szkolenia? Może korzystasz z ćwiczeń, grafik, filmów lub tekstów, znalezionych w Internecie? Twój zleceniodawca żąda przekazania skryptu ze szkolenia? A może sam zdobywasz wiedzę podczas szkoleń i chciałbyś wykorzystać materiały, uzyskane od trenera? W pracy trenerskiej warto dbać o własność intelektualną. W przeciwnym razie łatwo stracić wiarygodność lub pieniądze, albo odnaleźć swoje utwory w cudzej prezentacji. Jeśli odpowiedź na przynajmniej jedno z podanych pytań jest twierdząca, dzisiejszy artykuł jest Ci zdecydowanie potrzebny. Zapraszam do lektury.

W czasie studiów mój kolega z innej uczelni dumnie wręczył mi pewnego dnia swoją wizytówkę. Obok imienia, nazwiska i słowa „student” widniało spore logo jego uczelni. Gdy spytałem, czy ma zgodę władz alma mater na wykorzystanie jej znaku, był zaskoczony. A następnie nieco zmartwiony… Tego dnia kolega dowiedział się, że logo uczelni często bywa zarejestrowane jako znak towarowy, a więc posługiwanie się nim ma swoje ograniczenia i może przynieść negatywne skutki, także studentom, doktorantom i pracownikom. Jakie? Czy zawsze będzie wymagana zgoda rektora? O tym w dzisiejszym artykule.

Czym jest spółka non profit? Ogólnie rzecz ujmując, jest to taki podmiot, który funkcjonuje na styku świata nauki, biznesu i… organizacji pozarządowych. Takie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne przeznaczają cały dochód na działalność o charakterze społecznym, np. naukowym, badawczym czy edukacyjnym. Zastanawiasz się nad komercjalizacją wiedzy? Szukasz alternatywy dla fundacji czy „klasycznej” firmy? Warto też rozważyć założenie właśnie spółki non profit. Wybierając tą bardzo mało znaną formę prawną, można zyskać liczne uprawnienia takie, jakie ma stowarzyszenie i fundacja, w tym m.in. dofinansowanie ze źródeł niedostępnych komercyjnym spółkom.

Prawdopodobnie już w I wieku n.e. poeta Marcjalis po raz pierwszy nazwał słowem plagium (oznaczającym ponowne bezprawne zniewolenie wyzwolonego człowieka) zachowanie Fidentinusa, który recytował jego utwory, podając się… za ich autora. Skoro takie niechlubne „tradycje” są podtrzymywane do teraz, tym bardziej warto zastanowić się, jakie skutki prawne grożą dziś za popełnienie plagiatu. Krótko mówiąc – cywilne, zawodowe i dyscyplinarne. W tym artykule przybliżę zasady odpowiedzialności karnej. Okazuje się bowiem, że plagiat może stanowić przestępstwo zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności, a nawet pozbawienia wolności do 3 lat. Wiele osób nierzadko ma wątpliwości, kogo zawiadomić o przestępstwie plagiatu, z czym to się łączy i czy w ogóle istnieje taki obowiązek… Zatem, wyjaśnijmy problem krok po kroku.

Dziś dla odmiany coś z zupełnie innej dziedziny. Bodypainting i henna jako sztuka malowania na ciele były znane już ludom pierwotnym. Natomiast skaryfikacja polega na wycinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry w ten sposób, że otrzymuje się blizny o danym wzorze. W dzisiejszym artykule chciałbym zastanowić się, czy ich autor może być uznany za współtwórcę np. spektaklu lub sesji zdjęciowej z wykorzystaniem takich dzieł? Co zrobić, gdy klient zaproponuje wykonawcy gotowy wzór – własny bądź cudzy, np. z życiem fotografii znalezionej w Internecie? Czy te rodzaje „żywej sztuki” są w ogóle objęte prawem autorskim? Zapraszam do lektury.

Planujesz napisać swoją pracę dyplomową nie tylko po to, by ukończyć pewien etap kształcenia, ale jednocześnie rozwiązać kwestie istotne dla danego przedsiębiorstwa? Tworząc pracę magisterską lub doktorską na zlecenie biznesu, można np. wykonać ekspertyzę rynku, ulepszyć produkt, przygotować know-how, logotyp czy całą strategię promocji firmy.
Możliwości są duże. Wątpliwości również, i to w sprawach zasadniczych. Powstaje pytanie, kto w ogóle powinien zawrzeć ze zleceniodawcą umowę na napisanie pracy dyplomowej? Dyplomant, promotor, rektor? Czy zastanawiało Was, kto powinien otrzymać wynagrodzenie za stworzenie pracy na zlecenie biznesu oraz komu właściwie przysługują w takiej sytuacji prawa autorskie do pracy dyplomowej?

Wbrew pozorom, odpowiedź na to pytanie wcale nie jest tak oczywista. Zależy od tego, czy mowa o pracy licencjackiej, doktorskiej, a może o referacie na zaliczenie kursu. Zależy również od tego, jakie przepisy obowiązują w danej uczelni i czy są zgodne… np. z ustawą o prawie autorskim.
Swego czasu uczelnie nierzadko stosowały wzorce umowy, w których przysłowiowym „małym drukiem” zapisywano to, że student przenosi na uczelnię autorskie prawa majątkowe do swojej przyszłej pracy dyplomowej nieodpłatnie i na wszystkich polach eksploatacji. Tę klauzulę uznano za niedozwoloną. Nie brakuje jednak innych wątpliwych praktyk… Zatem, do kogo należy prawo autorskie do pracy dyplomowej?